ၵၢၼ်ထတ်းသၢင် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈ ဝႅၼ်ႇထတ်း လႄႈ ဝႅၼ်ႇၵဵတ်ႉ လူႉလႅဝ်

ၼႂ်းပိူင်လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်, ထတ်းတူၺ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ, လႄႈၵဵတ်ႉဝႅပ်ႉပဵၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၼမ်ႉလႆ။ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၶွင် ဝႅၼ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼိူဝ် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွင် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးၶၢဝ်းယၢမ်းပူၼ်ႉၵႂႃႇ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေ ၸၢင်ႊၸိုမ်းဢွၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼႆႉ တေထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ၼႂ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈ၊

I. လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈလူႉသုမ်း တီႈဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်ၽိဝ်ၼႃႈဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ

လွင်ႈလူႉသုမ်း ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ၶိူင်ႈဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ်ယွၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ။

1.လွင်ႈၶူပ်းသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ: ဝႅၼ်ႇၽိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလႆ ၶွင် ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း ဢၼ်ၵူၼ်ႇပင်း။ ပေႃးၵပ်းသိုပ်ႇၵၼ်ၶၢဝ်းယၢဝ်းၸိုင် ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၵူၼ်ႇပင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇၼၼ်ႉ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ။

2.လွင်ႈၼုင်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ: ၼႂ်းလွင်ႈဢၼ်ၵႆႉပိုတ်ႇဢိုတ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ လႄႈ တူဝ်ၶိင်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶွင်ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ပိူင်လူင်မၼ်း မိူဝ်ႈဢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢမ်ႇဢိုတ်းတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ လွင်ႈလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉ တေႁၼ်ၸႅင်ႈလိူဝ်မႃး။

3.လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလူမ်းမႆႈ: မိူဝ်ႈၽွင်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႂ်းတူင်ႇဝူင်း ဢၼ်မႆႈသုင် ဢမ်ႇၼၼ် တႅမ်ႇၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊလႅၵ်ႈလၢႆႈ ယွၼ်ႉ လွင်ႈမႆႈ ၶႂၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် ၵႅပ်ႈမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽႅၼ်ႇႁူမ်ႇ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ။

II. လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁူင်းၵၢၼ်လူႉသုမ်းထတ်းတူၺ်းဝႅၼ်ႇၽိဝ်ၼႃႈဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ

လွင်ႈလူႉသုမ်း ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ၶိူင်ႈထတ်းတူၺ်းဝႅၼ်ႇပိူင်လူင်မၼ်း ၵဵဝ်ႇၵပ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈလႆၼမ်ႉ လႄႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

1.လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼမ်ႉ: မိူဝ်ႈၼမ်ႉလႆၵႂႃႇတၢင်းလင်ၼၼ်ႉ ႁႅင်းၽႃႇတတ်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။

2.လွင်ႈၵဵပ်းငိုၼ်းသႂ်ႇ: ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်မၢင်လွင်ႈၼၼ်ႉ ၽွင်မုၼ်ႈဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် ၼႂ်းၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈမႃးၸပ်းၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ၶိူင်ႈထတ်းတူၺ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ မၼ်းလူႉလႅဝ် လႄႈ မၼ်းၸင်ႇလႆႈ ၶႅပ်း။

3.လွင်ႈတင်ႈဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ: လွင်ႈတင်ႈ ၸဵင်ႇ လႄႈ တီႈယူႇ ၶိူင်ႈထတ်းသၢင် ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းတဵၵ်း ၼိူဝ် ၶိူင်ႈထတ်းသၢင် ဢမ်ႇၽဵင်ႇၵၼ် ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉသေ ၸၢင်ႊတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

III.လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁူင်းၵၢၼ်လူႉသုမ်းၵဵတ်ႉဝႅၼ်ႇၽိဝ်ၼႃႈဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ

လွင်ႈလူႉသုမ်း ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၵဵတ်ႉၼၼ်ႉ ၵႆႉၵဵဝ်ႇၵပ်း လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ လႄႈ ငဝ်းလၢႆး လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ-

1.ၼမ်ႉၼၵ်းၼိမ်သဝ်းၶၢဝ်းယၢဝ်း: မိူဝ်ႈဢၼ်ၵဵတ်ႉဝႅၼ်ႇပဵၼ်ၼႂ်းသၢႆငၢႆ ဢၼ်ၼိမ်သဝ်းဝႆႉ ၶၢဝ်းယၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ ယွၼ်ႉႁႅင်းတဵၵ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ။

2.ၵႆႉႁဵတ်းၵၢၼ်: ပေႃးၵႆႉပိုတ်ႇဢိုတ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၵဵတ်ႉၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ လႄႈ တီႈၼင်ႈဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၼမ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။

3.လွင်ႈလိူၵ်ႈၶူဝ်းၶွင်ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ: သင်ဝႃႈ ၶိူင်ႈႁူမ်ႇ ၵႅတ်ႉဝႅၼ်ႇ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၶိူင်ႈၵၢင် ဢၼ်ၵုမ်းထိင်းဝႆႉၼၼ်ႉၸိုင် ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ႁူမ်ႇ ၵႅတ်ႉသ် ၵဝ်ႇၵႄႇ ဢမ်ႇၼၼ် ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇ။

IV. ၶေႃႈလူပ်း

လွင်ႈလူႉသုမ်းၽိဝ်ၼႃႈ ၼိူဝ်ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်, ထတ်းတူၺ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ, လႄႈၵဵတ်ႉဝႅပ်ႉပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်သုၵ်ႉသၵ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈတၢင်းလၢႆလၢႆလွင်ႈ ႁူမ်ႇငမ်းဝႆႉ။ တႃႇတေယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင် ဢသၢၵ်ႈဝႅၼ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်edတႃႇတေဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ လွင်ႈၽၢင်ႁၢင်ႈ မီႇတီႇယႃႇ လႄႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်း လႄႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ဝႅၼ်ႇပႃႇ တႃႇသေႇ တႃႇတေႁူႉႁၼ် လႄႈ ၵႄႈလိတ်ႈပၼ် လွင်ႈလူႉသုမ်း ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ဝႆးဝႆးသေ ႁႂ်ႈလွၵ်းလၢႆး လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ လွတ်ႈၽေး လႄႈ မီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈထတ်းသၢင် ဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇ လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပၼ် တၢင်းႁူႉ ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ၊