ပိုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ မိူင်းၶႄႇ (3)

လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ (1967-1978)

01 လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တုမ်ႉတိူဝ်ႉ

တႄႇဢဝ်ပီႊ 1967 တေႃႇထိုင် 1978 ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး ယႂ်ႇလူင်လႄႈ ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ တင်းၼမ်။ ပိူင်လူင်မၼ်း လွင်ႈၼႄတူဝ်မၼ်း ပဵၼ်-

1. ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶူဝ်းဢွၵ်ႇ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ၼမ်ႉၵတ်ႉမၼ်းၵေႃႈ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ တင်းၼမ်

2. ဝႅၼ်ႇပႃႇ လွၵ်းလၢႆးၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊ ဢၼ်တႄႇဢဝ်ႁၢင်ႈၽၢင်မႃးၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ

3. ၶူဝ်းၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းတဵၵ်းပၢၼ်ၵၢင် ပဵၼ်မႃး ၶၢဝ်းပွတ်းၶိုၼ်း

4. ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းပၢၼ်ၵၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇၽႅၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ တႄႇဢွၵ်ႇမႃး

02 ဢဝ်လၢႆးတၢင်း တႃႇႁႂ်ႈ “သၢႆပွတ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ” ယၢဝ်းမႃး

ၼမ်ႉၵတ်ႉၶူဝ်းၶွင် ၼႂ်းပီႊ 2019 ။ဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တူၵ်းလူင်းၵႂႃႇႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ ဝၢႆးသေ ၶူဝ်းၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းၵၢင် ၶၢဝ်းပွတ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸေႊမိူင်း ဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ်လွင်ႈၼႆႉတႄႉတႄႉ။ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၵၢၼ်ၼၵ်းၼႃ လႄႈ ၵၢၼ်ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၽၢႆႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ လႆႈၵေႃႇတင်ႈ ၸုမ်းဝႅၼ်ႇပႃႇ တႃႇတေဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၸုမ်းဝႅၼ်ႇပႃႇၶဝ် ၵူတ်ႇထတ်း ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လိုၵ်ႉလိုၵ်ႉလမ်ႇလမ်ႇယဝ်ႉ လႆႈတၢင်ႇၼႄ “ၽိုၼ်တၢင်ႇၼႄ တၢင်းႁၼ်ထိုင် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လွၵ်းလၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းၵၢင်” သေ လႆႈတၢင်ႇထိုင် ၶွမ်ႇသျိၼ်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸေႊမိူင်း။ ဝၢႆးသေၶူၼ်ႉၶႂႃႉယဝ်ႉ လႆႈတႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေလူင်းတိုၼ်း 52 လၢၼ်ႉယႂၢၼ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးၸၢင်ႊ တႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ လွင်ႈႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းပၢၼ်ၵၢင် ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼႆယဝ်ႉ။ဝႅၼ်ႇပႃႇ လႄႈ ႁႂ်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း ယွမ်းလူင်းဝႆးဝႆး။

1. ပၢင်ၵုမ်ၵၢႆႇၾိင်ႈသွင်ပွၵ်ႈ

မိူဝ်ႈလိူၼ်မေႇ ပီႊ 1972 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်လူင် ၸၼ်ႉၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝႅၼ်ပၢင်ၵုမ်လူင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တီႈဝဵင်းၵၢႆႇၾူင်း ၸေႊမိူင်းႁေႊၼၢၼ်ႊ။ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ 88 တီႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ပိူင်ၾၢင် ပၢႆးသၢႆႊ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း 8 တီႈ လုမ်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၸႄႈတွၼ်ႈ လႄႈ ၸေႊဝဵင်း 13 တီႈ ဢိၵ်ႇ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 125 ယူႊၼိတ်ႉ လႄႈ ၽူႈတၢင်တူဝ် 198 ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေၶိုၼ်းမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၸုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၸုမ်းၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ သွင်ၸုမ်းသေ လိူၵ်ႈတင်ႈ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းသုင် ၵၢႆႇၾိင်း လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ တီႇလီႇ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၸုမ်းႁႅင်းတဵၵ်း လႄႈ ႁႅင်းတႅမ်ႇ ၽႂ်မၼ်းသေ ႁူင်းၵၢၼ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁေႇၾီႇ လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ သျႅၼ်းယၢင်း ပဵၼ် ၸုမ်းၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပၢင်ၵုမ်ၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႇဢူဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း လွင်ႈ “လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ် သၢမ်ဢၼ်” လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လွင်ႈၸႅၵ်ႇၽႄၶူဝ်းၶွင် လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၵၢၼ်ႁူႉႁၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ။ တႄႇဢဝ်ၼၼ်ႉမႃး ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ ၵၢၼ်ၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်ၵိုတ်းယင်ႉဝႆႉ ၶၢဝ်းတၢင်း 6 ပီၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းတႄႇႁဵတ်းမႃးၶိုၼ်း။ လၢႆးတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး လႄႈ ငဝ်းလၢႆး ၶၢဝ်းပွတ်း ၶိုၼ်းလီမႃး ၼႆယဝ်ႉ။

2. ၶိုၼ်းတႄႇၼႃႈၵၢၼ် ၸုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈၶေႃႈမုၼ်း

ဝၢႆးသေ ပၢင်ၵုမ်လူင် ၵၢႆႇၾူင်း မိူဝ်ႈပီႊ 1972 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ၶိုၼ်းတႄႇၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ်မႃး။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ မီး 72 ႁူင်းၵၢၼ်ၵူၺ်းသေ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ တင်းၼမ် ပႆႇၶဝ်ႈပႃးၼႂ်းၸုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၸတ်းႁဵတ်း ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼမ်ၼမ်ၼၼ်ႉ ၸႄႈတွၼ်ႈၽႂ်မၼ်း ၸတ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၽႂ်မၼ်း။ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းပၢၼ်ၵၢင် ဝဵင်းသျႅၼ်းယၢင်း ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဝဵင်းပိူၺ်ႇၵျိင်း ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဝဵင်းသျၢၼ်းႁၢႆး ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ၊ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇဝႄႇလ် ဝဵင်းတဵင်းၸဵင်ႇႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈသုင် လႄႈ ႁႅင်းပၢၼ်ၵၢင် ၵၼ်ႇသူဝ်ႇ လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈသုင် ၸီႇၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းထၢတ်ႈသုင် ၸိၵူင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်း ၼႂ်းၸႄႈတွၼ်ႈ ပွတ်းႁွင်ႇဝၼ်းဢွၵ်ႇ၊ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼႆႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ လႄႈ ၵၢၼ်ၸွပ်ႇၶၢဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးလၢႆလွင်ႈလၢႆပိူင် လႄႈ မီးၽွၼ်းလီ လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် လႆႈၸႂ်မၼ်းတႄႉတႄႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၵႆႉလႅၵ်ႈလၢႆႈ တၢင်းယၢမ်ႈၵၼ် ၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် လဵပ်ႈႁဵၼ်းၵၼ် ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ လႄႈ လွင်ႈမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၼႂ်းၵႄႈ ႁူင်းၵၢၼ်လၢႆလၢႆဢၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ၸင်ႇဝႃႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ လႆႈပဵၼ်မႃး ဢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် တင်းမူတ်း ဢၼ်မီးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် မိုဝ်းထိုဝ်ၵၼ် Going forward, showing a vib scene and .

3. ႁဵတ်းသၢင်ႈ “လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ် သၢမ်ဢၼ်” ၶွင်ၶူဝ်းၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ

ၸွမ်းၼင်ႇ ၼမ်ႉၸႂ်ပၢင်ၵုမ် ၵၢႆႇၾိင်ႈ သွင်ပွၵ်ႈ လႄႈ ၵၢင်ၸႂ် ႁွင်ႈၵၢၼ် ၽၢႆႇၼၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၽၢႆႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ႁူင်းၵၢၼ် ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ၶိုၼ်းၸတ်းႁဵတ်း ၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် “လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈ သၢမ်ဢၼ်” ဢၼ်ႁူင်းၵၢၼ်လၢႆလၢႆဢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵမ်ႉၸွႆႈ တူင်ႉၼိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵၢၼ် “လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ် သၢမ်ဢၼ်” ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊ ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ တႃႇႁႂ်ႈ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ၶမ်ႇပၼီႇ ဝႆးလိူဝ်မႃး လႄႈ ႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ၼႆယဝ်ႉ။ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ “လွင်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈသၢမ်ဢၼ်” ၼႆႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းၼင်ႇ လၵ်းၵၢၼ် “ဢၼ်လီ 4 ဢၼ်” (ၸႂ်ႉငၢႆႈ၊ ႁဵတ်းငၢႆႈ၊ မႄးငၢႆႈ လႄႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ်လီ) လႄႈ “လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ 4 ဢၼ်” (မဵဝ်း၊ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶေႃႈၼမ်းၵၢၼ်ငၢၼ်း မီးသၢမ်ပိူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈ တႃႇႁႂ်ႈၸိူဝ်ႉၽၼ်းဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉၼၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈ၊ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈ တေလႆႈၶူင်သၢင်ႈ လႄႈ မူၼ်ႉမႄး ပိူင်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၸၼ်ႉၼိုင်ႈ၊ တီႈသၢမ် လိူၵ်ႈၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈယဝ်ႉတူဝ်ႈ။

4. ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး

(1) လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊ လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ငဝ်ႈငုၼ်းၸၢမ်းတူၺ်း မိူဝ်ႈပီႊ 1969 သဵင်ႈၼၼ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ လႆႈၶၢႆႉၵႂႃႇတီႈ ဝဵင်းပိူၺ်ႇၵျိင်းသေ လႆႈယႃႉပႅတ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈၶၢမ်ႇၼမ်ႉလႆ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇမၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊ တူၵ်းသုမ်း တင်းၼမ်။ မိူဝ်ႈပီႊ 1971 ၼၼ်ႉ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊၶဝ် ၶိုၼ်းမႃးတီႈၸုမ်းၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈၵေႃႉယဝ်ႉၵေႃႉ႞သေ ႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ မီးၵူၼ်း 30 ၵေႃႉလိူဝ်သေ လႆႈႁပ်ႉပုၼ်ႈၽွၼ်း တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် တႃႇတေၸတ်းႁဵတ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းႁွင်ႈၽႃႇတတ်း ဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈသေ တင်ႈၶိူင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈၶၢမ်ႇၼမ်ႉလႆ လႄႈ ၶိူင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ႁႅင်းတဵၵ်း ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ၊

(2) လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ်ပိူင်လူင် ပၢင်ၵုမ်လူင် ၵၢႆႇၾိင်း ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းမိူဝ်ႈပီႊ 1973 ၼၼ်ႉ လႆႈၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးၸၢင်ႊ တႃႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ တႄႇဢဝ် ပီႊ 1973 တေႃႇထိုင် ပီႊ 1975 သေ လႆႈတၢင်ႇၼႄ ၶူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ 39 ဢၼ်။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် လူၺ်ႈတၢင်းမႆႈ 8 ၶိူင်ႈ ၶိူင်ႈၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ 16 ၶိူင်ႈ ၶိူင်ႈႁေႃႇၶိူင်ႈ 6 ၶိူင်ႈ ၶိူင်ႈၾႆးၾႃႉ 1 ၶိူင်ႈ ၶိူင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် 6 ၶိူင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တီႈႁူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၵၢၼ်ႁူတ်းၾႆး ႁႃးပိၼ်ႇ ႁူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄၶူဝ်းၶွင် ဝဵင်းဝူႇႁၢၼ်ႇ လႄႈ ႁူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁေႇၾီႇၼၼ်ႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၵူၼ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇတေၸတ်းႁဵတ်း လႄႈ ၵပ်းသိုပ်ႇ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း တႃႇသေႇသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ၵၢၼ်ငၢၼ်း သွင်ပွၵ်ႈ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ တွၼ်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းပၢၼ်ၵၢင်ၼၼ်ႉသေ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း တူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ လႄႈ ႁူမ်ႈၵၼ်9။ -ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၶိူင်ႈၶူဝ်းပိုၼ်ႉထၢၼ် မိူဝ်ႈပီႊ 1980 ၼၼ်ႉ လူၺ်ႈလွင်ႈၶတ်းၸႂ် ၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်းမူတ်းသေ လႆႈဢွင်ႇမၢၼ်မႃး ၼႂ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးသၢႆႊ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး။ ၽွၼ်းလီမၼ်း ပိူင်လူင်မၼ်း မီးၼင်ႇၼႆ။

1) တႅၵ်ႉၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ။ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ လွင်ႈၼမ်ႉၸိုမ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းတူဝ်ဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ် 20Cr13 လႄႈ 12Cr18Ni9 ဢၼ်မီး လွင်ႈၶႅင်ဢေႇ၊ ႁူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ သျႅၼ်းယၢင်း ႁူင်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၵၢၼ်ႁူတ်းၾႆး ႁႃးပိၼ်ႇ ဢိၵ်ႇတင်း ႁူင်းၵၢၼ် ႁႃးပိၼ်ႇ ပူဝ်ႇလႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၶွတ်ႇၽွတ်ႈၸုမ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ သၢမ်ဢၼ်။ ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၶတ်းၸႂ်မႃး 2 ပီႊယဝ်ႉ ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၽိဝ်ၼႃႈ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ၶရူမ်း-မႃႇၵႃႇၼီႇ မဵဝ်းမႂ်ႇ (20Cr12Mo8) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင်ၼႆႉ မီးလွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်လီ။ ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်းလီ ဢသၢၵ်ႈၸႂ်ႉလႆႈယၢဝ်း လႄႈ ဢမ်ႇမီးၼိၵ်ႉၶႄႇလ် လႄႈ ၶရူဝ်ႇမီႇယမ်ႇဢေႇ ၶူဝ်းၶွင် ၸၢင်ႈဢိင်ၼိူဝ် ၼႂ်းမိူင်း ဝၢႆးသေ ထတ်းသၢင် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇယဝ်ႉ မၼ်းမီးၵႃႈၶၼ် တႃႇပိုၼ်ၽႄႈ တေႉတေႉ။

2) ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ တဵမ်ထူၼ်ႈ။ ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈပၢၵ်ႇပၢႆႉၼႆႉ တႃႇတေၵႄႈလိတ်ႈပၼ်ႁႃ လွင်ႈဝႅၼ်ႇပႃႇ ၸိုမ်းဢွၵ်ႇ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၶိူင်ႈႁေႃႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ပဵၼ် ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်း သႂ်ႇဝႆႉ လႄႈ ဢႅတ်ႉသိတ်ႉ ယၢင်သေ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ဢမ်ႇလီလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၸိုမ်းဢွၵ်ႇ ႁၢဝ်ႈႁႅင်း။ မိူဝ်ႈပီႊ 1967 ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ၸုမ်းၵူတ်ႇထတ်း လွင်ႈၸိုမ်းဢွၵ်ႇ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ တႃႇၵူတ်ႇထတ်း ႁူင်းၵၢၼ် ၶေးမီး၊

3) လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶူဝ်းၶွင် လႄႈ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ် သၽေႃးတြႃး။ ၽွင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ၊ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈလွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶူဝ်းၶွင် လႄႈ လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပိုၼ်ႉထၢၼ်သၽေႃးတြႃး ႁၢဝ်ႈႁႅင်းသေ လႆႈၶေႃႈတွပ်ႇမႃးတင်းၼမ်။

5. ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးၸၢင်ႊ ၶမ်ႇပၼီႇ

ဝၢႆးသေ ပၢင်ၵုမ်လူင် ၵၢႆႇၾိင်း မိူဝ်ႈပီႊ 1973 ၼၼ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်းမူတ်း လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ၊ ပၼ်ႁႃပိူင်လူင် ဢၼ်မီးဝႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႄႇ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ - ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈမၼ်း ၶိုၼ်းလင် လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်းၼၼ်ႉ ႁဵတ်းလူၺ်ႈမိုဝ်း တဵမ်ထူၼ်ႈ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်း ဢၼ်လဵဝ် လႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ လႄႈ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၸိူဝ်ႉၽၼ်း လႄႈ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ႁူင်းၵၢၼ် ၽႂ်မၼ်း ႁဵတ်းမိူၼ်ၵၼ် လိူဝ်ႁႅင်းသေ ၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မီးၼမ်ၼႃႇသေတႃႉ ဝၢႆးသေ ၽႄႈၸွတ်ႇ ႁူင်းၵၢၼ် ၽႂ်မၼ်းယဝ်ႉ ၸုပ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢေႇၼႃႇလႄႈ တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းပၼ်ႁႃ ဢၼ်လၢတ်ႈမႃးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉသေ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇၼၵ်း လႄႈ ၽၢႆႇၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ လႆႈတၢင်ႇၼႄ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၸိူင်ႉၼႆ- ၸတ်းၵၢၼ် ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႅင်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းၵၢင် ဢၼ်မီးဝႆႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၽႅၼ်ၵၢၼ် ဢၼ်ၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ၸႅၵ်ႇၽႄ ႁႅင်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈတၢင်း လႄႈ ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ၼမ်၊ ဢဝ်ပၢႆးၸၢင်ႊၶိုတ်းၵၢပ်ႈ တင်ႈသၢႆၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လႄႈ ႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် တီႈႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ လႄႈ တီႈပဝ်ႇ။ တီႈႁူင်းၵၢၼ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၶိူင်ႈၶူဝ်း 4 ဢၼ်သေ တီႈႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ 6 ဢၼ်ၼၼ်ႉ လႆႈတင်ႈဝႆႉ သၢႆၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း လူမ်းမႆႈ 10 ဢၼ်၊ ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းမူတ်း လႆႈလူင်းတိုၼ်းဝႆႉ တႃႇလႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးၸၢင်ႊ 52 လၢၼ်ႉယႂၢၼ်ႇ၊

(1) လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ႁဵတ်းၵၢၼ် လူၺ်ႈ တၢင်းမႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ႁဵတ်းၵၢၼ် လူၺ်ႈ တၢင်းမႆႈၼၼ်ႉ ပၢႆးၸၢင်ႊ မိူၼ်ၼင်ႇ ႁၢင်ႈၽၢင် ၵွၼ်ႈၼမ်ႉ ၵႅဝ်ႈၼမ်ႉ၊ ၵၢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ၶႅပ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပႃး ၶႅပ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးလႆႈ။ မၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႃႇ ၵဵတ်ႉ၊ ၵွၵ်းႁူဝ် လႄႈ တူဝ်ၶိင်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ လႄႈ ႁူးၽၵ်းတူ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီး သၢႆတၢင်းလဵၵ်ႉၼၼ်ႉသေ မီးၽွၼ်းလီ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ႁၼ်ၸႅင်ႈလီ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1969 ၼၼ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇ ဝဵင်းသျၢၼ်းႁၢႆး လျၢင်ႇၵူင်း လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇ ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းသေ တႃႇ PN16, DN50 ၵဵတ်ႉဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇ၊

(2) လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ႁဵတ်းၵၢၼ် လူမ်းမႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ႁဵတ်းၵၢၼ် လူမ်းမႆႈၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း လႄႈ သၢႆၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ။ ၸဵမ်မိူဝ်ႈပီႊ 1964 ၼၼ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ မၢႆ 7 ဝဵင်းသျၢၼ်းႁၢႆး လႆႈဢွၵ်ႇၽႅၼ်သၢင်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သၢႆၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ တူဝ်ၶိင်း ၶရူဝ်ႇလႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းတဵၵ်းဢေႇ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ ႁူင်းၵၢၼ် Shanghai Valve မၢႆ 5 ၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇၽႅၼ်သၢင်ႈ လႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ သၢႆၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ DN50 ~ DN100 ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းတဵၵ်းတႅမ်ႇ လႄႈ ႁူးၽၵ်းတူ မိူဝ်ႈပီႊ 1966 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

6. ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်ႉၽၼ်းမႂ်ႇ လႄႈ ႁႂ်ႈၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ ၶိူင်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ

ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵမ်ႉထႅမ်လႆႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်တဵမ်ထူၼ်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင် မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ ၵၢၼ်ၶေးမီး၊ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ၊

03 ၶေႃႈၼမ်း

ပေႃးတူၺ်းၶိုၼ်းမိူဝ်ႈပီ 1967-1978 ၊ဝႅၼ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ယၢမ်ႈလႆႈထုၵ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉၼမ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်၊ၶေးမီး၊ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ၊ၵၢၼ်ႁေႈ လႄႈ ထၢၼ်ႇႁိၼ် ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးဝႆးလႄႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းၵၢင်ၼၼ်ႉ လႆႈပဵၼ်မႃး “ၶူဝ်းၶွင် ၶၢဝ်းပွတ်း” ၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီႊ 1972 ၼၼ်ႉ ၸုမ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ တႄႇၶိုၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းမႃး။ ဝၢႆးသေ ပၢင်ၵုမ်လူင် ၵၢႆႇၾိင်း သွင်ပွၵ်ႈယဝ်ႉ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ “ၵၢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ သၢမ်ဢၼ်” လႄႈ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးၸၢင်ႊ ႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တင်းမူတ်း ဢွၵ်ႇမႃး။ မိူဝ်ႈပီႊ 1975 ၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ တႄႇမႄးၵႄႈပၼ်သေ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ႁႂ်ႈလီမႃး။

မိူဝ်ႈပီႊ 1973 ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇသျိၼ်ႇၽႅၼ်ၵၢၼ်ၸေႊမိူင်း လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶေႃႈၸီႉသင်ႇ ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းၵၢင် ၼမ်လိူဝ်မႃး [1] ။ဝႅၼ်ႇပႃႇ။ ဝၢႆးသေ လူင်းတိုၼ်းယဝ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ လႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊပဵၼ်လႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးၸၢင်ႊ လႄႈ လွင်ႈပိုၼ်ၽႄႈၼၼ်ႉသေ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးၸၢင်ႊၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၸၼ်ႉၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈမႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်းမူတ်း လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေႃႇထိုင် တီႈသုတ်းမၼ်းသေ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း တၢင်းမႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေႃႇထိုင် တီႈသုတ်းမၼ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ပိုၼ်ၽႄႈ လၢႆးၽႃႇတတ်း ပလႅတ်ႉသမ်ႇယဝ်ႉ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းၵၢင်ၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး ပၼ်ႁႃ “လွင်ႈၸိုမ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ပွတ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈ လႄႈ ဢၼ်ၸိုမ်းဢွၵ်ႇ သွင်ဢၼ်” ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၶူင်းၵၢၼ် တႅၵ်ႈၼိူင်း ၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ 32 ဢၼ် ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ မိူင်းၶႄႇ မီးပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင် လႄႈ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် ၼမ်လိူဝ်မႃး။ တႄႇဢဝ်ပီႊ 1970 မႃး ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁႅင်းတဵၵ်းသုင် လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းၵၢင်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်ပီႊ 1972 တေႃႇထိုင် 1975 ၼၼ်ႉ ၼမ်ႉမၼ်းဢွၵ်ႇ လုၵ်ႉတီႈ 21,284t ၶိုၼ်ႈထိုင် 38,500t သေ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 4 ပီႊ ၼမ်ႉမၼ်းဢွၵ်ႇ 17,216t မိူၼ်ၵၼ်တင်း ၼမ်ႉမၼ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပီႊ 1970 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၼႆႉ၊ဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶူဝ်းၶွင်မႂ်ႇ ႁႅင်းႁႅင်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ လၢႆလၢႆမဵဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်သေဢမ်ႇၵႃး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇႁူင်းၾႆးၾႃႉ၊ သင်ဝႃႈ ပီႊ 1960 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆၸိုင် ပီႊ 1970 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶၢဝ်းဢၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ၼမ်ႉၵတ်ႉၵမ်ႉထႅမ် ၼႂ်းမိူင်းဝႅၼ်ႇပႃႇ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်သေ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၵိုင်ႇငၢမ်ႇတင်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼႂ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလၢႆလၢႆပၢႆး။