ပိုၼ်း ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ - လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လုၵ်ႉတီႈ ၾိင်ႈထုင်း တေႃႇထိုင် ပၢၼ်မႂ်ႇ

ယွၼ်ႉပဵၼ်ၶိူင်ႈၵုမ်းထိင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ၊ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလၢႆလၢႆပၢႆး။ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈၶဝ် ဢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်ငၢႆႈငၢႆႈ လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလီၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၶဝ် လႆႈတီႈယူႇ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈ ၼႂ်းၵၢတ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပိူင်လူင်မၼ်း တီႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ ပိုၼ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ သိပ်းပီႊၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇပၢႆးၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်း၊ဝႅၼ်ႇပႃႇမွၵ်ႇၵွၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း လႆႈပဵၼ်မႃး ၵၢတ်ႇလူင် ၼႂ်းၵၢတ်ႇၶႄႇ လွႆးလွႆးယဝ်ႉ။

   ငဝ်ႈငႃႇလႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၊ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်

ငဝ်ႈငႃႇ လွတ်ႇလိူတ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၽိုင်ႈၼႆႉ မီးမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ ႑႙ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ ပိူင်ၾၢင် လႄႈ ၶိူင်ႈၶူဝ်း တႃႇႁဵတ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး လွႆးလွႆးသေ ပဵၼ်မႃး မဵဝ်းသႅၼ်း ဢၼ်ႁဝ်းၶႃႈ ႁူႉၸၵ်းၵၼ် မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ် လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ မီးတူဝ်မၼ်း၊ လွင်ႈပၼ်ႇႁွပ်ႈ ၶႅပ်းၼႆႉ ၵုမ်းထိင်းပၼ် လွင်ႈၼမ်ႉလႆ ႁႂ်ႈလီငၢမ်း။

တီႈမိူင်းၶႄႇၼႆႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ပဵၼ် ၽိုင်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈပီႊ 1950 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းၶႄႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၵေႃႈ ၼမ်မႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇပႄႇ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ဢဝ်ၶဝ်ႈမႃးၼမ်သေ ပၢႆးၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇပေႃးမီးၼမ်။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼႂ်းမိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ပိူင်လူင်မၼ်း ဝၢႆးသေ ပေႃႇလသီႇ မူၼ်ႉမႄး ပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ မိူင်းၶႄႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ဝႆးဝႆးသေဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်။

လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၊ဝႅၼ်ႇပႃႇမွၵ်ႇၵွၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ

တႄႇဢဝ် မိူဝ်ႈႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊ 21 မႃး ယွၼ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူင်းၶႄႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ဝႆးဝႆးလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ လွၵ်းၵၢတ်ႇ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၽွၼ်းလီၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ တင်ႈငၢႆႈ တီႈတိၼ်လဵၵ်ႉ လႄႈ ၵႃႈၶၼ်ဢေႇ၊ဝႅၼ်ႇပႃႇမွၵ်ႇၵွၼ်လႆႈပဵၼ်မႃး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်လိူၵ်ႈဢဝ် တႃႇ လွၵ်းလၢႆး လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း လၢႆလၢႆဢၼ်ၼၼ်ႉ လွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵႂႃႇ ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ်၊ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇထၢတ်ႈၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၾႆးၾႃႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ၶႄႇၶဝ်ၼႆႉ သိုပ်ႇၶူင်သၢင်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၶူဝ်း ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တႃႇႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီ လႄႈ ယုမ်ႇယမ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶွမ်ႇပၼီႇတင်းၼမ် ဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ် R&D သေ ပၼ်ဝႆႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ဢၼ်မီး ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ လႄႈ မဵဝ်းမၼ်း လၢႆလၢႆမဵဝ်း တႃႇတေ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွင်ႈလူဝ်ႇ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်လၢႆလၢႆမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈႁူႉႁၼ် လွင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၼမ်မႃးလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ တင်းၼမ်ၵေႃႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လႄႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

     လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမိူဝ်းၼႃႈ

ပေႃးတူၺ်းတၢင်းၼႃႈၸိုင် လွၵ်းၵၢတ်ႇ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ ဝႅပ်ႇယၢင်ႇ မိူင်းၶႄႇၼႆႉ တိုၵ်ႉမီး လွင်ႈတိုဝ်ႉတၢင်း တင်းၼမ်ယူႇ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးပၢႆးဝူၼ်ႉ လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး 4.0 ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ တၢင်းဝူၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးပၢႆးဝူၼ်ႉ ၼၼ်ႉ ဢွၵ်ႇမႃးလွႆးလွႆးယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းပၢႆးၸၢင်ႊ IoT သေ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ ၸၢင်ႊပႂ်ႉတူၺ်းလႆႈ တီႈၵႆသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်ႁင်းမၼ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် လွတ်ႈၽေး လႄႈ မီးၽွၼ်းလီမႃး။

မိူဝ်ႈလဵဝ် ယွၼ်ႉလုမ်ႈၾႃႉ ဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ်ႉလႄႈ ၵၢၼ်ဢွၵ်ႇၽႅၼ်သၢင်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၵေႃႈ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈဢၼ် ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ် လႄႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႉႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းၶွင်မႂ်ႇ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင် လီလိူဝ်မႃး လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် မီးပၢႆးဝူၼ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ တေပဵၼ်မႃး လွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးလၢတ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် ဝႅပ်ႇယၢင်ႇၶႄႇဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပိုၼ်း တႄႇဢဝ် လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ တေႃႇထိုင် လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လွတ်ႈလႅဝ်း။ ယွၼ်ႉပၢႆးၸၢင်ႊ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၵေႃႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ မိူဝ်းၼႃႈမႃး တေမီးလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးယူႇ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၾိင်ႈထုင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး ဢၼ်မီးပၺ်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် လမ်ႇလွင်ႈမၼ်းယူႇ။