ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸိူင်ႉႁိုဝ်?

ဝႅၼ်ႇၽိုင်ႈပဵၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ မဵဝ်းၼိုင်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈပိုတ်ႇ လႄႈ ဢိုတ်း ၶႅပ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈ မွၵ်ႈ 90° တႃႇပိုတ်ႇ ဢိုတ်း ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇမႄး တၢင်းလႆ ၼမ်ႉၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႅၼ်ႇပႃႇ Butterfly ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ မီးလွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈငၢႆႈငၢႆႈ၊ တၢင်းယႂ်ႇလဵၵ်ႉ၊ ၼမ်ႉၼၵ်းမဝ်၊ ၸႂ်ႉၶူဝ်းၶွင်ဢေႇ၊ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼမ်။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမၼ်း လၢႆလၢႆမဵဝ်းလႄႈ တၢင်းၼမ်မၼ်း သိုပ်ႇၶႂၢၵ်ႈၵႂၢင်ႈမႃးသေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တေႃႇထိုင် တၢင်းမႆႈသုင်၊ ႁႅင်းတဵၵ်းသုင်၊ သဵၼ်ႈတၢင်းယႂ်ႇ၊ လွင်ႈတႅၵ်ႇလႅင်းသုင်၊ ဢသၢၵ်ႈယၢဝ်း၊ လွင်ႈယုမ်ႇယမ်မၼ်းလႄႈ လွင်ႈၼႄၼမ်ႉၵတ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်း ၶိုၼ်ႈထိုင်ၸၼ်ႉသုင်မႃးယဝ်ႉ။

လူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ယၢင်ယၢင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈထၢတ်ႈ တႃႇဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်၊လွင်ႈၼႄႁၢင်ႈ ၶွင်ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး။ ယွၼ်ႉဝႃႈ ယၢင်ယၢင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈ ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း၊ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ်၊ လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ၽၢႆႇတၢင်းယႂ်ႇ၊ လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈလီ၊ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်.

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ polytetrafluoroethylene (PTFE) ၼႆႉ မီးလွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၼိမ်သဝ်း၊ ဢမ်ႇငၢႆႈတႃႇဢႃႇယု၊ လွင်ႈၵွင်ႉၵၢႆႇ ဢၼ်ဢေႇ၊ ၶွင် ယၢင်ယၢင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႈပူၼ်ႉၵႂႃႇလႄႈ ၶူဝ်းၶွင် polymer polymeric ဢၼ်တၢင်တူဝ် PTFE လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မူၼ်ႉမႄးဝႆႉ ဢၼ်တဵမ်မၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ် ၽိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ် ၽိုင်ႈၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ဝႅၼ်ႇၽိုင်ႈဢၼ်မီး တၢင်းမႆႈ လႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်း ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်လိူဝ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇငမ်း ဢၼ်ယုမ်ႇယမ်လႆႈ လႄႈ ဢသၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ယၢဝ်းလိူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

ၼင်ႇႁိုဝ် တေၵိုင်ႇငၢမ်ႇၸွမ်း ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူၼ်ၼင်ႇ တၢင်းမႆႈသုင် လႄႈ တၢင်းမႆႈတႅမ်ႇ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ႁႅင်း လႄႈ ဢသၢၵ်ႈယၢဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃး ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ဢၼ်ဢဝ်ႁေႈ ႁူမ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ တင်းၼမ်တင်းလၢႆယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းမႆႈသုင်၊ ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းမႆႈတႅမ်ႇ၊ ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် ဢၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ၊ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢဝ် ဢေႃးလူဝ်ႇ ႁႅင်းယႂ်ႇ ၼႂ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼၼ်ႉသေ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ႁူမ်ႇဝႆႉ ႁေႈၼၼ်ႉ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းမႃး ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိူၼ်ၼင်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်သုင်လႄႈ ဢၼ်တႅမ်ႇ၊ ႁႅင်းတဵၵ်း (42.0MPa) လႄႈ တၢင်းမႆႈ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင် (-196~606°C) ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈထိုင် ၸၼ်ႉမႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။

ပေႃးဝႃႈ ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ၽုၺ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈယဝ်ႉၼႆ မၼ်းမီး လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈ ၼမ်ႉလႆ ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ။ မိူဝ်ႈပိုတ်ႇၽုၺ်ႇ မီးၼႂ်းၵႄႈ မွၵ်ႈ 15°~70° ၼၼ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလႆၼမ်ႉ ဢၼ်ႁူႉႁၼ်လႆႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၼၼ် လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ် ၵႆႉပဵၼ် ၼႂ်းၵၢၼ် ၵႄႈလိတ်ႈ ဢၼ်မီး သဵၼ်ႈတၢင်းယႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်ၸၢင်ႈသုၵ်ႈလႆႈ ၶွင် ၽႅၼ်ႇၽိုင်ႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ် ၽိုင်ႈၼၼ်ႉလႄႈ ၽႅၼ်ႇလိၼ် ၽိုင်ႈၵမ်ႈၼမ် ၸၢင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇသိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်မီး ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁွႆႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢိင်ၼိူဝ် ႁႅင်းသၢႆလႅင်းသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ တႃႇၽွင် လႄႈ ၽွင်မၢၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈလႆႈ။

ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႃႇ ၵုမ်းထိင်း ၼမ်ႉလႆ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈလူႉသုမ်းႁႅင်းတဵၵ်း ၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼႂ်းလွတ်ႇၼၼ်ႉ ယႂ်ႇလိူဝ် မွၵ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈ ၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၵဵတ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ မိူဝ်ႈလိူၵ်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼၼ်ႉ လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း လွင်ႈလူႉသုမ်း ႁႅင်းတဵၵ်း ၶွင် လွၵ်းပိူင် လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ တဵမ်ထူၼ်ႈသေ ႁႅင်းၽႅၼ်ႇပႅၵ်ႇ တႃႇတေ ႁၢပ်ႉႁွင်း ႁႅင်းတဵၵ်း လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ၼၼ်ႉၵေႃႈ ထုၵ်ႇလီဝူၼ်ႉသွၼ်ႇ မိူဝ်ႈမၼ်း လႆႈဢိုတ်းဝႆႉ ၵၢင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ တၢင်းမႆႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၶူဝ်းၶွင် တီႈၼင်ႈ ဢႄႇလႅတ်ႉသတူဝ်ႇမႃႇ တေၸၢင်ႊလႆႈ ၶၢမ်ႇတၢမ်ႇ တီႈတၢင်းမႆႈသုင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ တေလႆႈ ဢဝ်သႂ်ႇၸႂ်ဝႆႉ။

ဝႅၼ်ႇပႄႇလ်ၼႆႉ မီးတၢင်းယၢဝ်းၵေႃႇသၢင်ႈ ဢၼ်လဵၵ်ႉလႄႈ တၢင်းသုင်တင်းမူတ်း ပိုတ်ႇဢိုတ်းဝႆး လႄႈ မီးၽၢင်ႁၢင်ႈ ၵုမ်းထိင်းၼမ်ႉ ဢၼ်လီ။ လၵ်းၵၢၼ်ၵေႃႇသၢင်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁူးလႅင်း ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း တႃႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလႆၼမ်ႉၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈဢဝ် တၢင်းယႂ်ႇ လႄႈ မဵဝ်းၽႅၼ်ႇတူမ်းသူပ်း ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီငၢမ်း လႄႈ ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ တီႈၼႂ်း throttling ၊ regulation control လႄႈ mud media ၼၼ်ႉ တၢင်းယၢဝ်းၶူင်သၢင်ႈမၼ်း ပွတ်း၊ တၢင်းဝႆးပိုတ်ႇလႄႈ ဢိုတ်းမၼ်းဝႆး၊ လႄႈ လွင်ႈတတ်းႁႅင်းတႅမ်ႇ (ႁႅင်းတဵၵ်းဢၼ်ပႅၵ်ႇပိူင်ႈၵၼ်) ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ ထုၵ်ႇလီၸႂ်ႉတိုဝ်း butterfly valve ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ မိူဝ်ႈမီးလွင်ႈ မူၼ်ႉမႄး သွင်တီႈ ၶူင်ႇတၢင်း ဢၼ်ယွမ်းလူင်း တၢင်းယၢဝ်း သဵင်ဢေႇ လွင်ႈႁူးလႅင်း လႄႈ လွင်ႈဢၢႆၼမ်ႉ ဢၼ်ၸိုမ်းၶဝ်ႈ ၼႂ်းလူမ်း ဢိတ်းဢွတ်း လႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၶူၼ်းၶဝ်း ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ တႂ်ႈငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ငၢၼ်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း လွင်ႈမႄးထရူဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈပိၵ်ႉဢိုတ်း ဢၼ်ၵႅပ်ႈ လွင်ႈၼုင်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်း လွင်ႈမႆႈဢေႇ (cryogenic) လႄႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်ငၢၼ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း။