လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၶွင်ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးတႂ်ႈ ၵၢၼ်ၵဵပ်းထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်သိမ်းထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ

ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွၵ်းလၢႆး “ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇသွင်ဢၼ်” ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တင်းၼမ် လႆႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း တႃႇတေ ၵႅတ်ႇၶႄ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လႄႈ လူတ်းယွမ်း ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁူႉႁၼ် လွင်ႈထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ပဵၼ်ၵၢင်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႆႈ တီႈလွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပႆၢးသၢင်ႈ CCUS ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးၸၢင်ႊ CCUS ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈၼၼ်ႉ ပႃးဝႆႉ လွင်ႈၵဵပ်းဢဝ် ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ၊ လုၵ်ႉတီႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း လႄႈ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ မိူဝ်းၼႃႈ တၢင်းမုင်ႈမွင်းၼႆႉ ထုၵ်ႇလီလႆႈ သႂ်ႇၸႂ် တီႈႁဝ်းၶႃႈဝႅၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ.

1.CCUS ပၢႆးဝူၼ်ႉလႄႈ သၢႆပၢႆးမၢၵ်ႈမီး

တၢင်းဝူၼ်ႉ A.CCUS
CCUS ၼႆႉ ၵူၼ်းတင်းၼမ် တေဢမ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်း ဢမ်ႇၼၼ် ဢမ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်။ ၵွပ်ႈၼၼ် ၵွၼ်ႇပႆႇပွင်ႇၸႂ် လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ CCUS ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈႁဝ်းၶႃႈ လဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈ CCUS ၸွမ်းၵၼ်ၶႃႈ။ CCUS ၼႆႉ ပဵၼ်တူဝ်ပွတ်း ဢၼ်ဝႃႈ ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ (လွင်ႈၵဵပ်းၶွၼ်ႇ၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ လွင်ႈသိမ်းဝႆႉ ၵႃႇပုၼ်ႇ)

ၶွပ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး B.CCUS ။
ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး CCUS တင်းမူတ်းၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မီးဝႆႉ လွင်ႈၵွင်ႉသၢၼ် ႁႃႈဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈငႃႇ လွင်ႈထၢတ်ႈဢွၵ်ႇ၊ လွင်ႈၵွင်ႉသၢၼ် သၢမ်ဢၼ် ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၵမ်ႉယၼ် လွင်ႈတေႃႉသူင်ႇ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ လွင်ႈသိမ်းဝႆႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

2. လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ CCUS ၼိူဝ်ဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇႁူင်းၸၢၵ်ႈ
ဢၼ်ၶိုင်ပွင်လူၺ်ႈ လွင်ႈထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ပဵၼ်ၵၢင်ၼၼ်ႉသေ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ၵဵပ်းၶွၼ်ႇ လႄႈ ၵၢၼ်သိမ်းဝႆႉ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပႅတ်ႉထရူဝ်ႇၶေးမီး၊ ၽွၼ်းလီ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ တေဢွၵ်ႇမႃးလွႆးလွႆးသေ တေလႆႈသႂ်ႇၸႂ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်းၼၼ်ႉ လီလီယူႇ။ လွင်ႈလူဝ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး 5 ဢၼ်ပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ တေၼမ်မႃးတေႉတေႉ။

တွပ်ႇ- လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶေးမီးၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်ၼႄဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း
လႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလူဝ်ႇလူတ်းယွမ်း လွင်ႈထၢတ်ႈပႅတ်ႉထရူဝ်ႇၶေးမီး ၼႂ်းပီႊ 2030 ၼႆႉ တေမီးမွၵ်ႈ 50 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇသေ တေယွမ်းလူင်းၵႂႃႇလွႆးလွႆး ထိုင် 0 ၼႂ်းပီႊ 2040 ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးၸၢင်ႊ CUSS ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လႆႈ ပိုၼ်ၽႄႈ ၼႂ်းပၢႆးၼႆႉ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်းယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2021 ၼႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Sinopec တေတႄႇၵေႃႇသၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ် CCUS ဢၼ်ၶႄႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉၼၵ်း လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇ ပွၵ်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၶူင်းၵၢၼ် CCUS ဢၼ်ပဵၼ် ၶူင်းၵၢၼ် ၶီႇလူဝ်ႇ ပႅတ်ႉထရူဝ်ႇၶေးမီး-သျႅၼ်းလီႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၶူင်းၵၢၼ်ၼႆႉ ယဝ်ႉတူဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ တေပဵၼ်မႃး ငဝ်ႈငုၼ်းၼႄ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး CCUS ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇ Sinopec ပၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၼႄဝႃႈ ၼႂ်းပီႊ 2020 ၼႆႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ Sinopec ၵဵပ်းလႆႈ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ မီးမွၵ်ႈ 1.3 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ တေၸႂ်ႉတိုဝ်း တႃႇၼမ်ႉထူမ်ႈ တီႈႁူင်းၵၢၼ် ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် 3 သႅၼ်တၢၼ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လႆႈၽွၼ်းလီ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်လူတ်းယွမ်း လွင်ႈထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ဢွၵ်ႇၶိုၼ်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။

ၶ- လွင်ႈလူဝ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ တေၼမ်မႃး
လုၵ်ႉတီႈငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ်သေ လွင်ႈလူဝ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းမႆႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးၼမ်သေတႃႉ တႂ်ႈႁႅင်းတဵၵ်း လွၵ်းလၢႆး “ၵႃႇပုၼ်ႇသွင်ဢၼ်” ၼၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ် လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵႃႇပုၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးထၢတ်ႈ တီႈႁူင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉ ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ ၸုမ်းၵဵဝ်ႇၶွင်ႈၶဝ် လၢမ်းၶၢတ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ- ပေႃးထိုင်မႃး ပီႊ 2050 ၼႆႉ လွင်ႈလူဝ်ႇၾႆးၾႃႉ မိူင်းႁဝ်းၼႆႉ တေတိူဝ်းၶိုၼ်ႈထိုင် 12-15 ထရီႇလီႇယၼ်ႇ ၵီႇလူဝ်ႇဝၢတ်ႉသေ တေလႆႈဢဝ်ပၢႆးၸၢင်ႊ CCUS သေ လူတ်းယွမ်း ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ 430-1.64 ပီႇလီႇယၼ်ႇတၢၼ်ႇ တႃႇတေလႆႈ လွင်ႈထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ သုၼ် ၼႂ်းပိူင်ၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သင်ဝႃႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉထၢၼ်ႇႁိၼ်သေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉ ဢဝ် CCUS မႃးတင်ႈဝႆႉၼႆၸိုင် မၼ်းၸၢင်ႊၵုမ်းထိင်းလႆႈ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ 90% လႄႈ ပဵၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႉထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇၼမ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း CCUS ၼႆႉ ပဵၼ်လွၵ်းလၢႆးပၢႆးၸၢင်ႊ ပိူင်လူင် တႃႇႁႂ်ႈ ႁူႉထိုင်လႆႈ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၶွင် လွၵ်းပိူင် ႁႅင်းၾႆးၾႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလွင်ႈၼႆႉ လွင်ႈလူဝ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်မႃးယွၼ်ႉ တင်ႈ CCUS ၼၼ်ႉ တေၼမ်မႃး တင်းၼမ်သေ လွင်ႈလူဝ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၾႆးၾႃႉ ပိူင်လူင်မၼ်း ၵၢတ်ႇႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းမႆႈၼၼ်ႉ တေၼႄ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ဢၼ်ထုၵ်ႇလီ သႂ်ႇၸႂ် တီႈ ၶမ်ႇပၼီႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

C. လွင်ႈလူဝ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လဵၵ်း လႄႈ ႁေႈ တေၼမ်မႃး
လႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈလူဝ်ႇလူတ်းယွမ်း လွင်ႈထၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႂ်းပီႊ 2030 ၼႆႉ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် တေမီး 200 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင် 050 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်လီမၢႆတွင်းတႄႉ လိူဝ်သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ သိမ်းဝႆႉ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လဵၵ်းယဝ်ႉ မၼ်းၸၢင်ႊၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ လဵၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ဢဝ်ၽွၼ်းလီ ပၢႆးၸၢင်ႊၸိူဝ်းၼႆႉ တဵမ်ထူၼ်ႈသေ ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းလႆႈ လွင်ႈထၢတ်ႈဢွၵ်ႇ 5%-10% ၼႆယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉတီႈတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၼႆႉသေ လွင်ႈလူဝ်ႇဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လဵၵ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႂ်ႇမႂ်ႇသေ လွင်ႈလူဝ်ႇၼၼ်ႉ တေၼႄပၼ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈၼၼ်ႉယူႇ။

D. လွင်ႈလူဝ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သီႇမႅၼ်ႇ တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တင်းၼမ်
လႆႈလၢမ်းၶၢတ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပီႊ 2030 ၼႆႉ တေလႆႈလူတ်းယွမ်း လွင်ႈထၢတ်ႈဢွၵ်ႇ ၼိုင်ႈပီႊလႂ် 100 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင် 152 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇသေ ၼႂ်းပီႊ 2060 ၼႆႉ တေမီး 190 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇ တေႃႇထိုင် 210 လၢၼ်ႉတၢၼ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇတၢႆႇဢွၵ်ႇသၢႆႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးယွၼ်ႉ လွင်ႈယႃႉၵဝ်း ႁိၼ်ပုၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သီႇမႅၼ်ႇၼၼ်ႉ မီးမွၵ်ႈ 60% ၶွင် ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး တင်းမူတ်းလႄႈ CCUS ၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်း ဢၼ်လူဝ်ႇ တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သီႇမႅၼ်ႇ ဢမ်ႇမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

E.လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ တေၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်
တႃႇတေထွင်ဢွၵ်ႇ ႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇသီၶဵဝ် တီႈၼႂ်းထၢတ်ႈမီႇတဵင်း ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႅတ်ႉသ်သၽႃႇဝၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ တင်းၼမ် ယွၼ်ႉဝႃႈ ႁႅင်းၼၼ်ႉ လႆႈဢဝ်မႃးတီႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ CO2 ၼၼ်ႉသေ လွင်ႈၵဵပ်းႁွမ် လႄႈ လွင်ႈသိမ်းဝႆႉ ၵႃႇပုၼ်ႇ (CCS) ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ တႃႇတေသူင်ႇ လႄႈ သိမ်းဝႆႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ။

3. ၶေႃႈတၢင်ႇၼႄ တႃႇၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ
CCUS တေမီးဢွင်ႈတီႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်။ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်းတၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလၢႆလၢႆလွင်ႈသေတႃႉ ၶၢဝ်းယၢဝ်းမႃး CCUS ၼႆႉ တေမီးပိုၼ်ႉတီႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင် တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ဢၼ်ဢမ်ႇထၢင်ႇဝႃႈ တေပဵၼ်လႆႈ။ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ထုၵ်ႇလီဝႆႉ လွင်ႈပွင်ႇၸႂ် ဢၼ်ၸႅင်ႈလႅင်း လႄႈ လွင်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ပၢႆးၸႂ် ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇလွင်ႈၼႆႉ။ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႂ်ႈတူင်ႉၼိုင် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး CCUS ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၼႃႈၵၢၼ်

ၵ- ၶဝ်ႈႁူမ်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၶူင်းၵၢၼ်ၼႄ CCUS ။ တွၼ်ႈတႃႇၶူင်းၵၢၼ် CCUS ဢၼ်တေႁဵတ်းသၢင်ႈယူႇတီႈမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ၶမ်ႇပၼီႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇၶဝ် တေလႆႈၶဝ်ႈပႃးတူင်ႉၼိုင် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉသေ တေလႆႈ ႁူမ်ႈႁွမ်း တူဝ်ထူပ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ၶူင်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉသေ တေလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ တင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဝၢႆးလင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸၢင်ႊ ၼမ်ႉၵတ်ႉ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်သိမ်းဝႆႉ။

ၶ- ပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ပိူင်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ CCUS ယၢမ်းလဵဝ်။ ပၵ်းၸႂ်ၼိူဝ် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႅင်းထၢတ်ႈထၢၼ်ႇႁိၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးၸၢင်ႊ ၵဵပ်းထၢတ်ႈ ၵႃႇပုၼ်ႇ မိူင်းၶႄႇ ပိူင်လူင်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် ဢၼ်သိမ်းဝႆႉ ၶူဝ်းၶွင် ၽၢႆႇလိၼ်ၼၼ်ႉ ၶွၼ်ႈတုမ်ဝႆႉ တႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶူင်းၵၢၼ် CCUS သေ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ တီႈၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ႁူင်းၵၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ မီးဝႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈ Ordos Basin လႄႈ Junggar-Tuha Basin ဢၼ်ပဵၼ် တီႈလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထၢၼ်ႇႁိၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈပၢင်ႇလၢႆႇ Bohai Bay လႄႈ တီႈပၢင်ႇလၢႆႇ Bohai Bay Basin ဢၼ်ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် လႄႈ ၵႅတ်ႉသ်ၼၼ်ႉ လႆႈၵပ်းသိုပ်ႇ ၸမ်ၸႂ်ၵၼ်တင်း ၶမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ၵဵဝ်ႇၶွင်ႈ တႃႇတေ ႁုပ်ႈသိမ်းဢဝ် သုၼ်ႇလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။

C. ပၼ်ငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တႃႇပၢႆးၸၢင်ႊ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶူင်းၵၢၼ် CCUS ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢွၼ်ႁူဝ်လႆႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၶူင်းၵၢၼ် CCUS မိူဝ်းၼႃႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၶွမ်ႇပၼီႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ႁႂ်ႈဝႆႉငိုၼ်းၵွင်ၵၢင် တႃႇၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ႁႂ်ႈပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် ၶူင်းၵၢၼ် CCUS ၵဵဝ်ႇၵပ်း ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ပၢႆးၸၢင်ႊ လႄႈ ၵၢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼင်ႇႁိုဝ် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး တူင်ႇဝူင်းလီ တႃႇၶပ်ႉၶိုင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး CCUS ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးလၢတ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး CCUS ၼႆႉ ထုၵ်ႇလီဝႅၼ်ႇဝႅၼ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ပွင်ႇၸႂ်လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမႂ်ႇ ဢၼ်မီးတႂ်ႈလွၵ်းလၢႆး “ၵႃႇပုၼ်ႇသွင်ဢၼ်” လႄႈ သုၼ်ႇလႆႈမႂ်ႇ တႃႇၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်မႃးၸွမ်းၼၼ်ႉ တဵမ်ထူၼ်ႈသေ ႁႂ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ် လႄႈ ႁႂ်ႈလႆႈလွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼႂ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး!