ၼႃႈၵၢၼ်ပိူင်လူင် & လၵ်းၵၢၼ်လိူၵ်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ

ဝႅၼ်ႇပႃႇၼႆႉ ပဵၼ်ၶိူင်ႈလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇပိူင်ၵၢၼ် လွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေ ပဵၼ်ၶိူင်ႈလမ်ႇလွင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢ။ ၼႃႈၵၢၼ်ပိူင်လူင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ

1.1 လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈလႄႈ လွင်ႈတတ်းပႅတ်ႈ မီႇတီႇယႃႇ၊ၵဵတ်ႉဝႅၼ်ႇ, ဝႅၼ်မွၵ်ႇၵွၼ်, ဝႅၼ်ႇပႃႇ လိူၵ်ႈလႆႈ၊

1.2 ႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈလႆၶိုၼ်း ၶွင်ၵၢင် -ထတ်းတူၺ်းဝႅၼ်ႇလိူၵ်ႈလႆႈ၊

1.3 မူၼ်ႉမႄး ႁႅင်းတဵၵ်းလႄႈ တၢင်းလႆၼမ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင် - ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ဢိုတ်းႁပ်း လႄႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ၵုမ်းထိင်း ဢၼ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇလိူၵ်ႈ၊

1.4 လွင်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ လွင်ႈၶူၼ်းလေႃး ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈၽႄႈၸွတ်ႇ ၶေႃႈမုၼ်း - ပလၵ်ႉဝႅၼ်ႇ၊ၵဵတ်ႉဝႅၼ်ႇ၊ဝႅၼ်ႇၵုမ်းထိင်း လိူၵ်ႈလႆႈ၊

1.5 ႁႄႉၵင်ႈ ႁႅင်းတဵၵ်းၵၢင် ဢမ်ႇႁႂ်ႈပူၼ်ႉလိူဝ် ၵႃႈၶၼ်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႃႇႁႂ်ႈ သၢႆၼမ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် ၶိူင်ႈၸႂ်ႉ တေႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈ လွတ်ႈၽေး - လိူၵ်ႈလႆႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ။

လွင်ႈလိူၵ်ႈဢဝ် ဝႅၼ်ႇပႃႇၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း လုၵ်ႉတီႈ တၢင်းႁၼ်ထိုင် လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇမီးပၼ်ႁႃ လႄႈ လွင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

II။ ၼႃႈၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ

လွင်ႈတၢင်းဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမၼ်း မီးလၢႆလွင်ႈသေ တေမႃးဢုပ်ႇၵၼ် ႁူဝ်ယွႆႈမၼ်း တီႈၼႆႈ။

2.1 သၽႃႇဝ ၼမ်ႉဢၼ်တေႃႉသူင်ႇ

မဵဝ်းၼမ်ႉ - ၼမ်ႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၼမ်ႉ ၵႅတ်ႉသ် ဢမ်ႇၼၼ် ဢၢႆႊ ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈလိူၵ်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ တူဝ်ယၢင်ႇမၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ တေလႆႈမီး ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ဢိုတ်းဝႆႉသေ ၵႅတ်ႉသ်သမ်ႉ တေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တႃႇဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ပဵၼ်မၢၵ်ႇၼင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း - ၼမ်ႉဢၼ်ၵူၼ်ႇပင်းၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၵူၼ်ႇပင်း မိူၼ်ၼင်ႇ သႅင် ဢမ်ႇၼၼ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း။ လွင်ႈၶီႈၶၢၼ်ႉ - ၼမ်ႉဢၼ်ၶီႈၶၢၼ်ႉၼမ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈမီး သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇတေလူတ်းယွမ်း လွင်ႈဢိုတ်းႁပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽွင်မုၼ်ႈ - ၼမ်ႉဢၼ်ပႃးၽွင်မုၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၵွၼ်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈလူႉလႅဝ် ဢမ်ႇၼၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဝႆႉ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်ပိတ်ႉ။

2.2 ၼႃႈၵၢၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ

လွင်ႈၵုမ်းထိင်း သၢႆလႅင်း - တွၼ်ႈတႃႇ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ် သၢႆလႅင်းၵူၺ်းၼၼ်ႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢမ်ႇၼၼ်ၵဵတ်ႉဝႅပ်ႉပဵၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈဢၼ်ၵႆႉပဵၼ်။

လွင်ႈၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလႆၼမ်ႉ - မိူဝ်ႈလူဝ်ႇၵုမ်းထိင်း လွင်ႈလႆၼမ်ႉ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃးၼၼ်ႉ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢမ်ႇၼၼ် ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၵုမ်းထိင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈလိူဝ်။

လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈ ၼမ်ႉလႆၶိုၼ်း-ထတ်းတူၺ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇႁႄႉၵင်ႈ ၼမ်ႉလႆၶိုၼ်း။

Shunt or Merge - ပဵၼ်ဝႅၼ်ႇသၢမ်တၢင်း ဢမ်ႇၼၼ် ဝႅၼ်ႇလၢႆတၢင်း ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းတႃႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢမ်ႇၼၼ် တႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်။

2.3 တၢင်းယႂ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၊

တၢင်းယႂ်ႇလွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း - တၢင်းယႂ်ႇဝႅၼ်ႇပႃႇ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း တၢင်းယႂ်ႇလွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း ႁႂ်ႈၼမ်ႉလႆၵႂႃႇလႆႈလီလီ။ လွင်ႈလူဝ်ႇ ၼမ်ႉလႆ - တၢင်းယႂ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ လူဝ်ႇလႆႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈလူဝ်ႇ ၼမ်ႉလႆ ၼႂ်းပိူင်ၵၢၼ်ၼၼ်ႉသေ ပေႃးယႂ်ႇပူၼ်ႉတီႈ ဢမ်ႇၼၼ် လဵၵ်ႉပူၼ်ႉတီႈ တေတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် လီလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈတင်ႈ - လွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ တီႈတင်ႈ ၸၢင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈလိူၵ်ႈ တၢင်းယႂ်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ။

2.4 လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈလူႉသုမ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇ

လွင်ႈႁႅင်းတူၵ်း - ဝႅၼ်ႇပႃႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလီႁဵတ်းႁႂ်ႈႁႅင်းတူၵ်း ဢေႇသုတ်း ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ။

ပိူင်ၾၢင် သၢႆၼမ်ႉလႆ - ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁူးလႅင်း တဵမ်ထူၼ်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးႁူးလႅင်း တဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈလူႉသုမ်း ႁႅင်းၸၼ် ယွမ်းလူင်း။

မဵဝ်းဝႅၼ်ႇပႃႇ - ဝႅၼ်ႇပႃႇမၢင်ၸိူဝ်း မိူၼ်ၼင်ႇ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ၽိုင်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးပိုတ်ႇမၼ်း ႁႅင်းၶၢမ်ႇမၼ်းဢေႇလႄႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈတႃႇ မိူဝ်ႈၽွင်း ႁႅင်းလူမ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

2.5 လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်းမႆႈ လႄႈ ႁႅင်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇ

တၢင်းမႆႈ - ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝႅၼ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈ မေႃယူႇၸွမ်း တၢင်းမႆႈ ၼမ်ႉ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းမႆႈၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈ တီႈဢၼ် တၢင်းမႆႈ သုင် ဢမ်ႇၼၼ် တႅမ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၸၼ်ႉႁႅင်းတဵၵ်း - ဝႅၼ်ႇပႃႇၼႆႉ ထုၵ်ႇလီၶၢမ်ႇလႆႈ ႁႅင်းတဵၵ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်သုင်သုတ်း ၶွင် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉသေ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်မီးႁႅင်းတဵၵ်းသုင်ၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီလိူၵ်ႈ ဝႅၼ်ႇပႃႇ ဢၼ်မီးၸၼ်ႉႁႅင်းတဵၵ်းသုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ဢၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉ ၶွင် တၢင်းမႆႈလႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်း - သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်မႆႈလႄႈ ႁႅင်းတဵၵ်းသုင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈဝူၼ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း လွင်ႈႁႅင်းၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇႁူမ်ႇငမ်း။

2.6 ၶူဝ်းၶွင် တႃႇႁဵတ်း ဝႅၼ်ႇ

လွင်ႈၶၢမ်ႇလႆႈ လွင်ႈၶူပ်းၵိၼ် - လိူၵ်ႈဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ ဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈၶူပ်းၶူပ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၼမ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ သတၢႆႇလဵၵ်း ႁႅတ်ႉသတႄႇလူဝ်ႇ ၸႃႉၵႂႃႇၸိူဝ်းၼႆႉ။

ႁႅင်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ - ၶူဝ်းၶွင် ဝႅၼ်ႇပႃႇၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈမီး ႁႅင်းၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁႂ်ႈတဵမ်ထူၼ်ႈ တႃႇတေၶၢမ်ႇလႆႈ ႁႅင်းတဵၵ်း ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈမေႃယူႇၸွမ်း တၢင်းမႆႈ - ၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇမေႃယူႇၸွမ်း တၢင်းမႆႈ ဢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈဢၼ်မႆႈသုင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းမႆႈ လႄႈ တီႈဢၼ် တၢင်းမႆႈဢေႇၼၼ်ႉ လူဝ်ႇၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၶၢမ်ႇလႆႈ တၢင်းမႆႈ။

ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး - ၼိူဝ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၶေႃႈတၢင်ႇလဝ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈၼၼ်ႉသေ လိူၵ်ႈဢဝ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လီလိူဝ်ၼၼ်ႉ။