ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၶတ်းၸႂ် ၼႂ်း 3 ဝူင်းႁၢႆႉ။

ယူႇတီႈႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၵုမ်းထိင်း လွင်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ် ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း တႃႇႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ပိူင်မၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ပိူင်တႅၵ်ႈ လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၶဵင်ႈၶႅင်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ၽူႈၵူတ်ႇထတ်း ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉၶဝ် ႁၢဝ်ႈႁႅင်းမႃးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈတဵၵ်းတဵင် ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ယႂ်ႇလူင်မႃး။ တႃႇတေဢဝ်ၼမ်ႉဢွၵ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းယၢပ်ႇမႃးတိၵ်းတိၵ်းတႄႉတႄႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈ လႆႈႁၼ်ၼၼ်ႉ လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တႃႇတေထိုင်လႆႈ ပိူင် လွင်ႈဢွၵ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈတႄႉ ယွၼ်ႉဝႃႈ တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ မိူင်းႁဝ်းၼႆႉ ၵမ်ႈၼမ် မီးဝႆႉ ဝူင်းႁၢႆႉ သၢမ်ဢၼ်။

ဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ပဵၼ် ဝူင်းႁၢႆႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ဢေႇ (MLVSS/MLSS) လႄႈ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၼမ်၊ မၢႆသွင် ပဵၼ် တူင်ႇဝူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီ ဢၼ်ဝႃႈ ယိုင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈ တႃႇထွၼ်ဢွၵ်ႇ ၽွတ်ႉသၽႃးရႅတ်ႉ ၼမ် ယိုင်ႈ ၼမ်ႉဢွၵ်ႇ ၼမ်၊ တီႈသၢမ် ပဵၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၶၢဝ်းယၢဝ်း ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼမ်လိူဝ်ႁႅင်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးလႆႈ လႅၼ်ႈၸွမ်း တၢင်းပဵၼ် တင်းပီႊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး ဝူင်းႁၢႆႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ။

#1

တူင်ႇဝူင်းႁၢႆႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ်ဢေႇလႄႈ လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ်ၼမ်ႉလိၼ်ၼမ်

ၶူးမေႃလူင် ဝၢင်းႁွင်ႇၶျႅၼ်း လႆႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ 467 ဢၼ်၊ မႃးတူၺ်းၶေႃႈမုၼ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ် လႄႈ လွင်ႈၼမ်ႉလိၼ် ၼမ်လၢႆ - ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ 467 ဢၼ်ၼႆႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၼမ်ႉႁႅင်ႈ 61% မီး MLVSS/MLSS ဢေႇလိူဝ် 0.5 ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၼမ်ႉႁႅင်ႈ မွၵ်ႈ 30 % မီး MLVSS/MLSS တႂ်ႈ 0.4 ၼႆယဝ်ႉ။

ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် 2/3 ၼၼ်ႉ လိူဝ် 4000 mg/L ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ 1/3 ၼၼ်ႉ လိူဝ် 6000 mg/L သေ ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၼမ်ႉႁႅင်ႈ 20 တီႈၼၼ်ႉ လိူဝ် 10000 mg/L ၼႆယဝ်ႉ။

ငဝ်းလၢႆးပႃႈၼိူဝ်ၼႆႉ (လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ်ဢေႇ၊ ၼမ်ႉလိၼ်ၼမ်) တေမီးၽွၼ်းႁၢႆႉၸႃႉၸိူင်ႉႁိုဝ်။ ႁဝ်းၶႃႈလႆႈႁၼ် လိၵ်ႈပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ဢၼ်ထတ်းသၢင် လွင်ႈမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ တင်းၼမ်သေတႃႉ ပေႃးလၢတ်ႈငၢႆႈငၢႆႈၸိုင် ၽွၼ်းႁၢႆႉမၼ်း မီးဢၼ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၼမ်ႉဢွၵ်ႇပူၼ်ႉလိူဝ် ပိူင်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်သွင်ၽၢႆႇသေ သပ်းလႅင်းၼႄလႆႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ဝၢႆးသေ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၼမ်မႃးယဝ်ႉ ၼင်ႇႁိုဝ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ တေဢမ်ႇလႆႈ ၵူၼ်ႇပင်းၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူမ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်မႃး။ ပေႃးႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူမ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၼမ်မႃးၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ၼမ်မႃးသေဢမ်ႇၵႃး တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ တွၼ်ႈပၢႆးၸႂ် ၼမ်မႃးထႅင်ႈ။ လွင်ႈထၢတ်ႈဢွၵ်ႇသီႇၵျိၼ်ႇ ဢၼ်ယွမ်ႉသီဝႆႉၼၼ်ႉ ၼမ်မႃးၼႆႉ မၼ်းတေႁိမ်ဢဝ် ငဝ်ႈတိုၼ်း ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ဢၼ်လူဝ်ႇတႃႇ လွင်ႈယႃႉပႅတ်ႈ ထၢတ်ႈၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇၼၼ်ႉသေ မၼ်းတေမီးလွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵမ်းသိုဝ်ႈ ၼိူဝ် လွင်ႈယႃႉပႅတ်ႈ ထၢတ်ႈၼၢႆႇထရူဝ်ႇၵျိၼ်ႇ လႄႈ လွင်ႈဢဝ်ဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၽွတ်ႉသၽႃးရႅတ်ႉ တီႈၼႂ်းပိူင်ပၢႆးၸႂ်ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ N လႄႈ P လိူဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ လွင်ႈဢၼ် ၼမ်ႉလိၼ် ၼမ်ၼႃႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈ ၼမ်ႉလိၼ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈမႃးသေ ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ထၢင်ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်ပဵၼ် ၼမ်ႉလိၼ် ထူၼ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ တေႁၢႆၵႂႃႇငၢႆႈငၢႆႈသေ တေႁႄႉႁၢမ်ႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၼၼ် တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး တီႈ COD လႄႈ SS ၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉလိူဝ် ပိူင်မၼ်း။

ဝၢႆးသေ လၢတ်ႈလွင်ႈၽွၼ်းႁၢႆႉမၼ်းယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလၢတ်ႈၼႄလွင်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉသင်လႄႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၵမ်ႈၼမ် မီးပၼ်ႁႃ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ဢေႇလႄႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၼမ်ၼၼ်ႉ။

တီႈတႄႉမၼ်း လွင်ႈတၢင်းဢၼ် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၼမ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ဢေႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ဢေႇလႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽွၼ်းလီ ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး တေလီမႃးၼၼ်ႉ တေလႆႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃ ၼမ်မႃး။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်ဢေႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉဢၼ်ႁူမ်ႇငမ်းၼၼ်ႉ ပႃးသၢႆး ဢၼ်မီး သၢႆး ၼမ်ၼႃႇသေ ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်း ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ပၢႆးၸႂ်သေ ၵွၼ်ႈၶႅင်မႃးလွႆးလွႆးလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် တူဝ်မီးၸႂ် ဢၼ်လဵၵ်ႉၼွႆႉ တူၵ်းသုမ်းၵႂႃႇ။

ၼမ်ႉဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ မီးသၢႆး လႄႈ သၢႆးၼမ်ၼႃႇ။ ဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ဢၼ်ႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈၵွၵ်းႁူဝ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလီၼႃႇလႄႈ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ 90% လိူဝ်လိူဝ် ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်း တၢင်ႉၼမ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် ငဝ်ႈငႃႇမၼ်း။

ၵမ်ႈၽွင်ႈတေထၢမ်ဝႃႈ ၵွပ်ႈသင်ဢမ်ႇႁဵတ်း တၢင်ႉၼမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ပိူင်လူင်၊ ၼႆႉပဵၼ်လွင်ႈသၢႆၼႅင်ႈလွတ်ႇၼမ်ႉမၼ်း၊ ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်းၼႆႉ မီးပၼ်ႁႃ မိူၼ်ၼင်ႇ လွင်ႈၵွင်ႉသၢၼ်ၽိတ်း လွင်ႈၵွင်ႉသၢၼ် ၶူၼ်းၶဝ်းလေႃးလႄးၵၼ် လွင်ႈၵွင်ႉသၢၼ် ဢမ်ႇၵွင်ႉသၢၼ်ၵၼ် ၼႂ်းသၢႆၼမ်ႉမၼ်း ၼႂ်းမိူင်းႁဝ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၼမ်ႉၵတ်ႉၼမ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း တီႈႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် မီးပိူင်ၾၢင် သၢမ်ပိူင် ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ၼမ် (ISS)၊

လွင်ႈၶွၼ်ႈတုမ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ၼႂ်းၼမ်ႉဢၼ်ႁူမ်ႇငမ်းၼၼ်ႉ မၼ်းၼမ်ဝႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ လွင်ႈပႃးသၢႆးၼၼ်ႉ မၼ်းၼမ်ဝႆႉ ပေႃးမႃးၼိူင်းၵၼ်။ မိူဝ်ႈတႄႇမၼ်းတႄႉ တၢင်ႉၼမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊလူတ်းယွမ်းလႆႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈယူႇ။

ပေႃးမႃးထတ်းသၢင်တူၺ်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၸိုင် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်ဢေႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၶူဝ်းပူၺ်ႈ “တူၼ်ႈမႆႉၼၵ်း လႄႈ ၼႅတ်ႉမဝ်” ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ႁဝ်းၶႃႈယၢမ်ႈလၢတ်ႈမႃးဝႃႈ လွင်ႈဢၼ် ၼမ်ႉလိၼ် ၼမ်လႄႈ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢေႇၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မီး N လႄႈ P ၼမ်ပူၼ်ႉတီႈ။ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ လၢႆးတုမ်ႉတွပ်ႇ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ တေလႆႈသႂ်ႇ ငဝ်ႈတိုၼ်း ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ လႄႈ ထၢတ်ႈ ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ဢေႃႇၵႅၼ်းၼိၵ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် ၽွၼ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးဢဝ် ထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတၢင်းၼွၵ်ႈ မႃးသႂ်ႇထႅင်ႈ တင်းၼမ်ၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်မႃးထႅင်ႈသေ ပေႃးဢဝ် ထၢတ်ႈၽွၼ်ႉ ၼမ်မႃးၼႆ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉယၢင် ၶေးမီး ၼမ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉယၢင် ၼမ်မႃးသေ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ၼမ်ႉယၢင် တေယွမ်းလူင်းၵႂႃႇထႅင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး တူင်ႇဝူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

#2

တူင်ႇဝူင်းဢၼ်ဢမ်ႇလီ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈဢၼ်ဢဝ်ဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၽွတ်ႉသၽႃးရႅတ်ႉ ၼမ်ၼၼ်ႉ ယိုင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉလိၼ် ၼမ်မႃး။

ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထၢတ်ႈဢၼ်ဢဝ်ဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၽွတ်ႉသၽႃးရႅတ်ႉၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၼမ်မႃး 20% တေႃႇထိုင် 30% ဢမ်ႇၼၼ် လိူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼမ်မႃး။

ပၼ်ႁႃ ၼမ်ႉႁႅင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမႆႈၸႂ် ဢၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ မူတ်းသႂ်မႃး ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်သေ ပိူင်လူင်မၼ်း ယွၼ်ႉဝႃႈ ဢမ်ႇမီးတၢင်းဢွၵ်ႇ တႃႇၼမ်ႉႁႅင်ႈ ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်းဢွၵ်ႇမၼ်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း။ ။

လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ဢသၢၵ်ႈ ၼမ်ႉလိၼ် ၶၢဝ်းယၢဝ်းမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မႃး လွင်ႈဢႃႇယု ၼမ်ႉလိၼ် လႄႈ လွင်ႈဢမ်ႇၽဵၼ်ႈၽဵၼ်ႈ ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလိူဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၼမ်ႉလိၼ် ၼမ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၼမ်ႉလိၼ်ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မၼ်းဢမ်ႇပေႃးၶႅမ်ႉလႅပ်ႈ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးတီႈ ထၢင်ၼမ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်ထူၼ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇၼၼ်ႉသေ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ် ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈဝႆႉသေ ၽွၼ်းလီ ၵၢၼ်မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈယွမ်းလူင်းၵႂႃႇသေ ၼမ်ႉဢၼ်သုၵ်ႈသီၶိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈၼမ်မႃးယဝ်ႉ။

လွင်ႈဢၼ် ၼမ်ႉသုၵ်ႈသီ ၽၢႆႇလင် ၼမ်မႃးၼၼ်ႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽွၼ်းႁၢႆႉမၼ်း မီးမႃး သွင်ဢၼ် ဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽွၼ်းလီ ၵၢၼ်ယူတ်းယႃ ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈ ပၢႆးထၢတ်ႈ တူဝ်ၸႂ် ဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ။

ၼမ်ႉဢၼ်သုၵ်ႈသီၶိုၼ်း တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်မႃးသႂ်ႇၼႂ်း ထၢင်လူမ်း ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶၢဝ်းယၢမ်း ဢၼ်ႁၢႆႇထရူဝ်ႇလိၵ်ႉ ၵမ်ႉဝႆႉ တေႉတေႉ ၶွင် ၶူင်သၢင်ႈၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းသေ ၽွၼ်းလီ ၵၢၼ်မူၼ်ႉမႄး ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး ထူၼ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ ယွမ်းလူင်းၵႂႃႇ၊

မၢႆသွင် တႃႇတေလူတ်းယွမ်းပၼ် ၽွၼ်းယွၼ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်လိုၵ်ႉလမ်ႇၼၼ်ႉ ထႅင်ႈ။

ယွၼ်ႉဝႃႈ ၼမ်ႉဢၼ်သုၵ်ႈသီၶိုၼ်း တင်းၼမ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈၶိုၼ်းဢဝ်မႃး တီႈၼႂ်းလွၵ်းလၢႆး ၶူၼ်းၶဝ်း ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈၶူၼ်းၶဝ်းၼၼ်ႉ တေတိူဝ်းမႃးသေ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၶူၼ်းၶဝ်း ဢၼ်တေႉတေႉၼၼ်ႉ တေယွမ်းလူင်းၵႂႃႇယဝ်ႉ။

ၽွၼ်းလီ ၵၢၼ်ယူတ်းယႃ တင်းမူတ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလီမႃးသေ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ထၢတ်ႈ phosphorus လႄႈ COD တင်းမူတ်း ၼႂ်းၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉလိူဝ် ပိူင်မၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇပူၼ်ႉလိူဝ် ပိူင်ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈၼၼ်ႉ တေၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ ထၢတ်ႈၽွတ်ႉသၽႃးရႅတ်ႉ ၼမ်မႃးသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၼမ်မႃးထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။

ၶဝ်ႈၼႂ်းဝူင်းႁၢႆႉ။

#3

လွင်ႈႁၢႆႉၸႃႉ ဢၼ်ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၶၢဝ်းယၢဝ်း လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ မူတ်းသႂ် လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇ

ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈမူတ်းသႂ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ဢိင်ၼိူဝ်ၵူၼ်းၵူၺ်း မၼ်းဢိင်ၼိူဝ်ၶိူင်ႈၸႂ်ႉၶူဝ်းတိုဝ်း၊

ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ တႃႇႁဵတ်းၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈတိုၵ်းတေႃးၵၼ် တီႈၼႃႈသိုၵ်း တႃႇႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ၼမ်ႉႁႅင်ႈ မႃးႁိုင်ယဝ်ႉ။ ပေႃးဢမ်ႇမႄးပၼ်တႃႇသေႇၸိုင် ပၼ်ႁႃတေၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃး ဢမ်ႇဝႆးဢမ်ႇၼၢၼ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၼမ်တႄႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ဢဝ်ၼမ်ႉႁႅင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႈမႄးလႆႈ ယွၼ်ႉဝႃႈ ပေႃးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်႞ ၵိုတ်းယင်ႉၵႂႃႇယဝ်ႉၸိုင် ၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊပူၼ်ႉလိူဝ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႂ်ႈလွၵ်းပိူင် ဢၼ်ပၼ်တၢမ်ႇငိုၼ်းၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူႈၵေႃႉဢမ်ႇၸၢင်ႈႁဵတ်းလႆႈ။

ၼႂ်းႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၼႂ်းဝဵင်း 467 ဢၼ် ၶူးမေႃလူင် ဝၢင်းႁူင်းၸဵင်ႇ ထတ်းသၢင်ၼၼ်ႉ မွၵ်ႈသွင်ပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈ မီးၼမ်ႉၼၵ်း ႁၢႆႇထရူဝ်ႇလီႇ ၼမ်လိူဝ် 80% မွၵ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ၼမ်လိူဝ် 120% လႄႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ 5 တီႈ မီးၼမ်ႉၼၵ်း လိူဝ် 150% ၼႆယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈၽွင်း ႁၢႆႇထရူဝ်ႇလိၵ်ႉ ၼမ်ႉၼၵ်း ၼမ်လိူဝ် 80% ၼၼ်ႉ လိူဝ်သေ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်ယႂ်ႇလိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၵူႊလွင်ႈလွင်ႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႊဢိုတ်းပႅတ်ႈ ၼမ်ႉ တႃႇမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၸွမ်းၼင်ႇ ၼမ်ႉဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ထိုင်တီႈ ပိူင်မၼ်းၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉ တႃႇထႅမ်သႂ်ႇ တႃႇ ၶိူင်ႈထွၼ်လူမ်း လႄႈ တႃႇထၢင်သွင် တႃႇထွၼ်ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈဢၼ်မီးတႂ်ႈၼၼ်ႉ ပေႃးမၼ်းႁႅင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉ ၸင်ႇတေၸၢင်ႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ဢမ်ႇၼၼ် လႅၵ်ႈလၢႆႈလႆႈ တဵမ်ထူၼ်ႈ။

ၶႂ်ႈဝႃႈတႄႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ မွၵ်ႈ 2/3 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸၢင်ႊမႄးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၼိူဝ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်ဝႃႈ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ပိူင်ၼၼ်ႉ။

ၸွမ်းၼင်ႇ ၶူးမေႃလူင် ဝၢင်းႁူင်းၶျႅၼ်း ၶူၼ်ႉၶႂႃႉဝႆႉၼၼ်ႉ ဢသၢၵ်ႈ ၶိူင်ႈထွၼ်လူမ်း ၵမ်ႈၼမ် တေမီး 4-6 ပီႊသေတႃႉ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၼမ်ႉႁႅင်ႈ 1/4 ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈႁဵတ်းၵၢၼ် မူၼ်ႉမႄး လူမ်းထူၺ်ႈၸႂ် တီႈၼိူဝ် ၶိူင်ႈထွၼ်လူမ်း ႁိုင်ထိုင် 6 ပီႊ။ ၶိူင်ႈၶူၼ်းလိၼ် ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈ ၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈသေ မႄးၼၼ်ႉ ၵမ်ႈၼမ် ဢမ်ႇမႄးလႆႈ တင်းပီႊ။

ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၸွမ်းတၢင်းပဵၼ်မႃးႁိုင်ယဝ်ႉလႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉမူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁၢႆႉၸႃႉမႃးတိၵ်းတိၵ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေၶၢမ်ႇလႆႈ ႁႅင်းတဵၵ်း တီႈဢွၵ်ႇၼမ်ႉၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးလၢႆးတၢင်း တႃႇတေၵိုတ်းယိုတ်း တႃႇတေမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး။ ၼႂ်းဝူင်းႁၢႆႉၸႃႉၸိူင်ႉၼႆၼႆႉ တေမီးဝႆႉ ႁွင်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ ဢၼ်တေလႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈလူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉယူႇတႃႇသေႇ။

#4

တႅမ်ႈတီႈသုတ်း

ဝၢႆးသေ ၵၢၼ်ၵႅတ်ႇၶႄသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ပဵၼ်ပိုၼ်ႉထၢၼ် ပေႃႇလသီႇၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ မိူင်းႁဝ်းယဝ်ႉ ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း လွင်ႈၼမ်ႉ ၵႅတ်ႉသ် ၶူဝ်းၶွင်ၵွၼ်ႈ လိၼ် လႄႈ ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း လွင်ႈဢမ်ႇမူတ်းသႂ် တၢင်ႇၸိူဝ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ဝႆးဝႆးသေ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉႁႅင်ႈ မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ တေလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ၼႆယဝ်ႉ။ ၸၼ်ႉဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈလႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈ ႁူင်းၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼမ်ႉႁႅင်ႈ လႆႈတူၵ်းၵႂႃႇၼႂ်း လွင်ႈၶွင်ႉၶမ်သေ ပၼ်ႁႃ သၢႆၼမ်ႉမၼ်း လႄႈ ၼမ်ႉလိၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းလူင် သွင်ဢၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်မူတ်းသႂ် ၼမ်ႉႁႅင်ႈ မိူင်းႁဝ်း။

ယဝ်ႉၵေႃႈ ယၢမ်းလဵဝ် ထိုင်ၶၢဝ်းယၢမ်း တေလႆႈမႄးၶိုၼ်း လွင်ႈယူပ်ႈယွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။